Ο κάθε άνθρωπος έχει μια μοναδική μουσική μέσα του, την οποία μπορεί να εκφράσει οποιαδήποτε στιγμή χωρίς να έχει γνώσεις μουσικής.

Απόστολος Λάσχος – Υποψήφιος διδάκτωρ, τμήμα Μουσικών Σπουδών

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΛΑΣΚΟΣ

Ο Απόστολος Λάσχος συμμετείχε στο Library In Action με θέμα τις Τέχνες. Έχει αποφοιτήσει από το Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το 2013 και συνέχισε τις σπουδές του στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα Μουσικοθεραπείας του Μουσικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης. Το 2016 συνέχισε την εκπαίδευσή του στη Μουσικοθεραπεία στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Μουσικοθεραπείας του Πανεπιστημίου Μακεδονίας «Μουσική και Κοινωνία» από το οποίο αποφοίτησε το 2018. Είναι υποψήφιος διδάκτωρ στη Μουσικοθεραπεία στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών, Α.Π.Θ. και τα τελευταία χρόνια εργάζεται ως μουσικοθεραπευτής σε Κέντρο Ατόμων με Αναπηρίες.

Ποια ήταν η πρώτη επαφή σου με τη μουσικοθεραπεία;

Όλα ξεκίνησαν από ένα βίωμα. Ο παππούς μου ήταν τυφλός και είχε συντροφιά πάντα ένα κασετόφωνο είτε ήταν χαρούμενος είτε ήταν λυπημένος. Στο τελευταίο έτος των σπουδών μου στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του ΑΠΘ, όταν έπρεπε να κάνω τη διπλωματική μου εργασία, σκέφτηκα τον παππού μου και αποφάσισα να ασχοληθώ με τη μουσική και τις θεραπευτικές της ιδιότητες στους τυφλούς ανθρώπους. Γνώρισα καλύτερα τη μουσικοθεραπεία, όταν ο καθηγητής μου, κ. Νίκος Ζαφρανάς, με παρέπεμψε στην κ. Ντόρα Ψαλτοπούλου, η οποία είναι Επίκουρη Καθηγήτρια στον τομέα της Μουσικοθεραπείας και της Ειδικής Αγωγής – είναι μάλιστα και η πρώτη μουσικοθεραπεύτρια που είχε έρθει στην Ελλάδα το 1990. Κάπως έτσι, άνοιξε ο δρόμος της μουσικοθεραπείας για μένα.

Πώς λειτουργεί η μουσικοθεραπεία στην πράξη;

Η μουσικοθεραπεία εντάσσεται στις εκφραστικές θεραπείες μέσω της τέχνης. Είναι ένα οργανωμένο επάγγελμα υγείας που εστιάζει στη χρήση της μουσικής προκειμένου να επιτευχθούν στόχοι που αφορούν σωματικές, ψυχικές, νοητικές, γνωστικές, κοινωνικές, συναισθηματικές και επικοινωνιακές ανάγκες των ατόμων που συμμετέχουν. Είναι πολύ σημαντικό να δημιουργείται ένας ασφαλής δεσμός μεταξύ του ατόμου που συμμετέχει στη μουσικοθεραπεία και του μουσικοθεραπευτή έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η καλύτερη έκβαση της θεραπείας, αλλά και η περαιτέρω ανάπτυξη της θεραπευτικής σχέσης που είναι πολύ σημαντική. Έτσι, το άτομο νιώθει ασφάλεια να εκφραστεί.

Η μουσικοθεραπεία είναι μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, η οποία βασίζεται στις γνωστές ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις και θεωρίες (π.χ. ψυχοδυναμική, ψυχαναλυτική κτλ). Υπάρχουν δύο κατηγορίες μουσικοθεραπείας: η διαδραστική-ενεργητική μουσικοθεραπεία και η δεκτική μουσικοθεραπεία. Η πρώτη κατηγορία στηρίζεται στον μουσικό κλινικό αυτοσχεδιασμό και στην αλληλεπίδραση του ατόμου με το μουσικοθεραπευτή (δηλ. μουσική μέσω μουσικών οργάνων χρησιμοποιώντας μουσικό αυτοσχεδιασμό), ενώ στη δεύτερη συμπεριλαμβάνονται όλες οι μέθοδοι που αφορούν τη μουσική ακρόαση και την καθοδηγούμενη από τον μουσικοθεραπευτή φαντασία του ατόμου.

Η μουσικοθεραπεία είναι για όλους τους ανθρώπους ανεξαρτήτως ηλικίας. Άλλωστε, ο κάθε άνθρωπος έχει μια μοναδική μουσική μέσα του, την οποία μπορεί να εκφράσει οποιαδήποτε στιγμή χωρίς να έχει γνώσεις μουσικής. Μέσω της μουσικής μπορεί να ακουστεί αυτό που δε μπορεί να ειπωθεί με λόγο.

Μέσω της μουσικής μπορεί να ακουστεί αυτό που δε μπορεί να ειπωθεί με λόγο.

Μπορεί η μουσικοθεραπεία να χρησιμοποιηθεί συνδυαστικά με άλλη θεραπεία;

Ναι, θα μπορούσε να συνδυαστεί και με άλλες μεθόδους ή θεραπείες. Μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά σε περίπτωση που κάποιος κάνει ψυχοθεραπεία. Για παράδειγμα, ένας συνάδελφος μουσικοθεραπευτής είχε συνεργαστεί στο παρελθόν με μια φυσικοθεραπεύτρια. Στην περίπτωση αυτή, η μουσική χρησιμοποιήθηκε προκειμένου το παιδί να ανταποκρίνεται κατάλληλα στις κινήσεις που έκανε η φυσιοθεραπεύτρια. Πραγματικά, το παιδί είχε μια πολύ καλή εξέλιξη.

Ποιες είναι οι εκπαιδευτικές δυνατότητες που προσφέρονται αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα για όσους και όσες ενδιαφέρονται να ασχοληθούν επαγγελματικά με τη μουσικοθεραπεία;

Από το 2016 έχει δημιουργηθεί στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας στο Τμήμα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης το μεταπτυχιακό Μουσική και Κοινωνία με κατεύθυνση μουσικοθεραπεία. Είναι διετούς φοίτησης και ακολουθεί ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα εκπαίδευσης στη μουσικοθεραπεία. Σε προπτυχιακό επίπεδο η εκπαίδευση στη μουσικοθεραπεία είναι τριετής σε προγράμματα πανεπιστημιακού επιπέδου ή διετούς φοίτησης σε μεταπτυχιακό πρόγραμμα πανεπιστημιακού επιπέδου. Αξίζει να επισημάνουμε επίσης ότι τόσο στην περίπτωση φοιτητών/τριών μουσικοθεραπείας όσο και στην περίπτωση επαγγελματιών μουσικοθεραπείας απαιτείται ψυχοθεραπεία και εποπτεία.

Τι ισχύει στη χώρα μας ως προς την αναγνώριση της μουσικοθεραπείας;

Δυστυχώς το επάγγελμα δεν είναι αναγνωρισμένο, δηλαδή δεν υπάρχουν ακόμα επαγγελματικά δικαιώματα. Ευελπιστούμε όμως ότι θα γίνει σύντομα, όπως συμβαίνει στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες.

Θέλεις να μας πεις δυο λόγια για την κοινωνική μουσικοθεραπεία;

Στην κοινωνική μουσικοθεραπεία τα άτομα ενθαρρύνονται να συμμετάσχουν σε εκδηλώσεις, συναυλίες κτλ. προκειμένου να λειτουργήσουν σε ομάδες και να ενταχθούν στις σύγχρονες κοινωνίες. Στο κέντρο ΑμεΑ, ο Σωτήρ, όπου εργάζομαι τα τελευταία 8 χρόνια έχει δημιουργηθεί η ομάδα κρουστών, “οι Κρουστωδοί”, η οποία αποτελείται από 20 άτομα. Πέρυσι μάλιστα οργανώθηκε μια σύμπραξη για την Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία στην Αίθουσα Τελετών του ΑΠΘ. Η δουλειά των Κρουστωδών του Κέντρου ΑμεΑ, ο Σωτήρ, έχει συμπεριληφθεί και στην 5η έκθεση για την 75η επέτειο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και ονομάζεται music as a global resource.